Nhà Mái Ngói Có Bị Sét Đánh Không?

Nhiều chủ nhà tin rằng lợp ngói là cách cách điện tự nhiên cho ngôi nhà trước sấm sét, nhưng sự thật vật lý lại chứng minh điều ngược lại khi cơn mưa đầu tiên ập xuống. Câu hỏi nhà mái ngói có bị sét đánh không không chỉ là thắc mắc về vật liệu, mà là vấn đề an toàn tính mạng và tài sản. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết cơ chế tương tác giữa sét và mái ngói, đồng thời chỉ ra những sai lầm chết người trong quan niệm chống sét của gia chủ hiện nay.

Nhà mái ngói có bị sét đánh không? Câu trả lời từ góc độ vật lý

Nhà mái ngói hoàn toàn có nguy cơ bị sét đánh tương đương với bất kỳ loại vật liệu lợp mái nào khác. Sét về bản chất là một luồng điện cực lớn tìm đường đi có điện trở thấp nhất để trung hòa điện tích giữa đám mây và mặt đất.

Sét đánh vào nhà mái ngói: Hiểu đúng về xác suất và nguyên lý điểm cao nhất

Sét không lựa chọn vật liệu dựa trên tính dẫn điện đơn thuần mà ưu tiên đánh vào những điểm cao nhất trong khu vực hoặc những vật thể có cấu trúc nổi trội về chiều cao. Điều này có nghĩa là nếu ngôi nhà mái ngói của bạn nằm biệt lập hoặc cao hơn các công trình xung quanh, nó sẽ trở thành một cột thu lôi tự nhiên. Xác suất bị sét đánh phụ thuộc vào vị trí địa lý và cao độ của công trình hơn là việc bạn lợp ngói, lợp tôn hay đổ bê tông.

Tại sao ngói - một chất cách điện - vẫn có thể dẫn sét khi trời mưa?

Ngói đất nung hay ngói xi măng ở trạng thái khô ráo thực sự là một chất cách điện tốt, nhưng trạng thái này biến mất ngay khi trời đổ mưa. Khi bề mặt mái ngói bị bao phủ bởi một lớp nước mưa kết hợp với bụi bẩn bám trên mái, nó tạo thành một màng dẫn điện bao trùm toàn bộ ngôi nhà. Dòng điện từ sét sẽ lợi dụng lớp màng ẩm này để di chuyển, biến mái ngói thành một vật dẫn điện thực thụ ngay tại thời điểm giông bão diễn ra.

3 Yếu tố khiến nhà mái ngói trở thành mục tiêu của sét

Việc nhận diện các yếu tố rủi ro giúp chủ nhà có phương án phòng ngừa chủ động thay vì phó mặc cho may rủi. Có ba nguyên nhân chính khiến một ngôi nhà mái ngói dễ bị sét tấn công hơn bình thường.

Chiều cao và vị trí địa lý

Những ngôi nhà mái ngói được xây dựng trên các vùng đất gò cao, khu vực trống trải hoặc nằm độc lập thường có nguy cơ bị sét đánh cao hơn. Sét luôn tìm con đường ngắn nhất để xuống đất, vì vậy các công trình có chiều cao nổi bật sẽ rút ngắn khoảng cách này, tạo ra một kênh dẫn điện lý tưởng cho các tia sét phóng xuống.

Sự hiện diện của các vật thể kim loại trên mái

Việc lắp đặt các thiết bị như bồn nước inox, hệ thống thái dương năng, cột anten hay dàn khung bảo vệ bằng sắt trên mái ngói vô tình tạo ra các điểm thu hút sét. Các vật thể kim loại này có điện trở rất thấp, đóng vai trò như những mồi nhử điện tích từ các đám mây giông. Nếu các thiết bị này không được nối đất đúng cách, khi sét đánh trúng, năng lượng sẽ không được triệt tiêu mà lan tỏa ra toàn bộ kết cấu mái.

Độ ẩm và nước mưa

Độ ẩm là bước ngoặt biến mái ngói từ vật liệu an toàn thành vật dẫn điện nguy hiểm. Nước mưa thấm qua các kẽ ngói và làm ẩm hệ thống xà gồ bên dưới, tạo ra một đường dẫn điện liên tục từ đỉnh mái xuống sâu bên trong kết cấu nhà. Điều này giải thích tại sao sét có thể đánh xuyên qua lớp ngói để gây hư hỏng cho hệ thống điện bên trong ngôi nhà dù ngói vẫn còn nguyên vẹn.

Giải pháp bảo vệ toàn diện cho nhà mái ngói trong mùa giông bão

Một hệ thống chống sét bài bản là cách duy nhất để bảo vệ nhà mái ngói thay vì trông chờ vào đặc tính vật liệu.

Lắp đặt kim thu sét hiện đại hay kim cổ điển?

Gia chủ có thể lựa chọn kim thu sét cổ điển (kim Franklin) hoặc kim thu sét hiện đại công nghệ phát xạ sớm (ESE). Kim ESE có ưu điểm là tạo ra một vùng bảo vệ rộng hơn, chủ động đón bắt tia sét ở khoảng cách xa hơn so với kim cổ điển. Việc lắp đặt kim thu sét trên đỉnh mái ngói giúp điều hướng dòng điện của sét đi theo một lộ trình định sẵn, ngăn không cho chúng xâm nhập vào kết cấu ngói và khung kèo.

Tầm quan trọng của hệ thống tiếp địa tiêu chuẩn cho nhà mái ngói khung thép

Hệ thống tiếp địa là bộ phận quan trọng nhất, có nhiệm vụ giải phóng toàn bộ năng lượng từ kim thu sét xuống lòng đất một cách nhanh nhất. Đối với nhà mái ngói khung thép, điện trở tiếp địa phải đạt dưới 10 Ohm để đảm bảo an toàn. Hệ thống này bao gồm các cọc đồng được đóng sâu xuống đất và liên kết với nhau bằng dây cáp đồng trần, giúp triệt tiêu dòng điện sét trước khi nó kịp gây ra bất kỳ hỏng hóc nào cho ngôi nhà.

Thiết bị cắt lọc sét (SPD)

Bên cạnh việc chống sét trực tiếp, thiết bị cắt lọc sét (SPD) giúp bảo vệ nội thất điện tử sau lớp ngói khỏi các xung điện lan truyền. Ngay cả khi sét không đánh trực tiếp vào mái nhà mà đánh vào đường dây điện gần đó, thiết bị SPD sẽ ngăn chặn các đợt dâng áp đột ngột, bảo vệ tivi, tủ lạnh và máy tính khỏi tình trạng cháy nổ mạch điện.

Những lầm tưởng nguy hiểm về chống sét cho nhà mái ngói

Sự chủ quan bắt nguồn từ những quan niệm thiếu cơ sở khoa học thường dẫn đến những thiệt hại đáng tiếc.

Lầm tưởng đầu tiên là cho rằng nhà thấp tầng nằm cạnh các tòa nhà cao tầng thì sẽ không bị sét đánh. Thực tế, vùng bảo vệ của các tòa nhà cao tầng có giới hạn và sét vẫn có thể đánh xiên vào các công trình thấp hơn nằm ngoài bán kính bảo vệ đó. Lầm tưởng thứ hai là tin rằng chỉ cần lợp ngói thật dày là có thể tự tin không cần cột lôi. Như đã phân tích, khi ngói ướt, độ dày không còn giá trị cách điện trước điện áp hàng triệu Volt của tia sét.

Mái ngói không phải là tấm lá chắn cách điện an toàn tuyệt đối; dưới tác động của nước mưa và hệ khung thép hiện đại, nhà mái ngói vẫn đối mặt với rủi ro bị sét đánh tương đương các loại mái khác. Việc lợp ngói không giúp ngôi nhà của bạn miễn nhiễm với sấm sét, thực tế sự kết hợp giữa độ ẩm và khung kèo kim loại đòi hỏi gia chủ phải có cái nhìn nghiêm túc về việc lắp đặt hệ thống chống sét bài bản.

Đừng để sự chủ quan vào tính cách điện của viên ngói gây ra những thiệt hại đáng tiếc về người và của trong mùa mưa bão. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình ngay từ giai đoạn khởi công, bạn nên lựa chọn các đơn vị thi công am hiểu cả về kết cấu lẫn các tiêu chuẩn an toàn điện để được tư vấn thiết kế hệ mái ngói đúng tiêu chuẩn kỹ thuật nhất.